Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης πρεσβεύει μίαν εμπειρικήν θεολογίαν, ως την αντιστοιχίαν και νοητικήν έκφρασιν και διατύπωσιν της εις Θεόν πιστευούσης υπάρξεως, την οποίαν ορίζει με τα γνωρίσματα της θείας Αποκαλύψεως, ήτοι θεοκεντρικώς, ως «το καταξιωθήναι τον Θεόν ιδείν» (5:343), χριστοκεντρικώς, ως «το γνώναι, τι σημαίνει το του Χριστού όνομα, ω χρη και τον ημέτερον συμμορφωθήναι βίον» (5:181), αφού «χαρακτήρες του όντως Χριστιανού πάντα εκείνά εστιν, όσα ,περί τον Χριστόν εννοούμεν» (5:178), πνευματοκεντρικώς και εκκλησιοκεντρικώς, νοουμένων των χριστιανικών χαρακτήρων ως «καρπών της του Πνεύματος χάριτος» (5:83 εξ.), και ουχί ως προσωπικών κατορθωμάτων, διά της συμμετοχής εις τα Μυστήρια της Εκκλησίας, ούσης το Σώμα Χριστού, και κυρίως εις το της θείας Ευχαριστίας, ήτις «αληθώς εστι Σαρξ και Αίμα Χριστού» (5:191). Ο Άγιος αναφέρεται και εις το παλαιο-χριστιανικόν δόγμα, καθ' ο εκτός της Εκκλησίας είναι αδύνατος η σωτηρία, λέγων: «Ει τις του Σώματος εστιν εκτός, ούτος πάντως και προς τήν Κεφαλήν αλλοτρίως έχει» (5:197).
-Εις τα «αντικειμενικά» ταύτα, τρόπον τινά, γνωρίσματα της γνησίας Χριστιανικής υπάρξεως προσθέτει ο Άγιος και τα «υποκειμενικά», τα οποία ορίζει, αρνητικώς μεν, ως το καθαρεύειν από πάσης κακίας: «τούτο δε εστι, το διά πάντων καθαρεύσαι δειν τον μέλλοντα προσβαίνειν τη των νοητών θεωρία, ως και ψυχή και σώματι... και διανοία... καθαρόν είναι και ακηλίδωτον» (4:82-83), θετικώς δε, ως πραγμάτωσιν «δι’όλου» του βίου «πάντων των κατά Χριστόν νοουμένων
-Εις τα «αντικειμενικά» ταύτα, τρόπον τινά, γνωρίσματα της γνησίας Χριστιανικής υπάρξεως προσθέτει ο Άγιος και τα «υποκειμενικά», τα οποία ορίζει, αρνητικώς μεν, ως το καθαρεύειν από πάσης κακίας: «τούτο δε εστι, το διά πάντων καθαρεύσαι δειν τον μέλλοντα προσβαίνειν τη των νοητών θεωρία, ως και ψυχή και σώματι... και διανοία... καθαρόν είναι και ακηλίδωτον» (4:82-83), θετικώς δε, ως πραγμάτωσιν «δι’όλου» του βίου «πάντων των κατά Χριστόν νοουμένων




